Uczcili pamięć pomordowanych w okolicach Karpna Polaków

Dokładnie 82 lata temu w lesie koło Karpna w gminie Lipusz, doszło do dramatycznych wydarzeń, które były zwiastunem gehenny mieszkańców Pomorza, którzy mieli się wkrótce przekonać o bestialskiej polityce nazistowskich Niemiec. Wówczas, rozstrzelano siedemnastu Polaków. Ich pamięć, jak co roku, uczcili mieszkańcy gminy Lipusz.

Przedstawiciele lokalnej społeczności, władz gminy, duchowieństwa oraz rodzin pomordowanych, spotkali się przy pomniku, który jest symbolem wydarzeń jakie rozegrały się w Karpnie w październiku 1939 roku. Podczas uroczystości warty honorowe pełnili w tym miejscu harcerze z drużyny harcerskiej z Lipusza. Przedstawiciele różnych instytucji oraz organizacji złożyli pod pomnikiem kwiaty, a uczynili to m.in. – Alicja Żurawska, starosta kościerski, Mirosław Ebertowski, wójt gminy Lipusz oraz Piotr Karczewski, wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa Pomorskiego. Nie zabrakło też wieńców złożonych przed przedstawicieli Nadleśnictwa Lipusz, Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, oddział w Lipuszu, Zespołu Szkół w Lipuszu oraz Ochotniczej Straży Pożarnej w Lipuszu oraz Tuszkowach.

Dodajmy, że w tym miejscu kaźni została odprawiona uroczysta msza św., której przewodniczył ks. prałat Jan Ostrowski. Wójt Mirosław Ebertowski w swoim przemówieniu podkreślił, że zamordowane osoby, straciły swoje życie tylko dlatego, że były Polakami. Dodał jednocześnie, że są to bohaterowie, którzy oddali życie za niepodległą Polskę.

Przypomnijmy, że ze śledztwa przeprowadzonego przez Instytut Pamięci Narodowej wynika, że 15 października 1939 roku przed świtem, żołnierze Wehrmachtu oraz członkowie Sebstschutzu, SS, SA, funkcjonariusze żandarmerii oraz innych formacji niemieckich otoczyli Lipusz. Prowadzeni przez miejscowych Niemców, dokonali zatrzymania około 50 mieszkańców tej miejscowości. Początkowo umieszczono ich w budynku magazynu miejscowego Banku Spółdzielczego. Następnego dnia pod eskortą zaprowadzono ich do pobliskiego lasu koło Karpna, gdzie rozkazano wykopać doły. Na miejscu pojawił się  Gunther Modrow, który pełnił funkcję starosty, a także szefa NSDAP w Kościerzynie. Wspomniany funkcjonariusz nazistowski wygłosił propagandowe przemówienie, w którym oskarżył Polaków o rzekomą próbę sabotażu na pobliskiej linii kolejowej. Później odczytano listę z 17 nazwiskami Polaków, w większości kolejarzy, których rozstrzelano, a ich zwłoki zakopano na miejscu zbrodni. Pozostałych zwolniono. Jak podkreślają śledczy IPN w swoim raporcie, stało się tak najprawdopodobniej za sprawą interwencji dowódcy pododdziału Wehrmachtu stacjonującego w Lipuszu. W toku prowadzonego przez IPN śledztwa ustalono okoliczności zbrodni, dokonano identyfikacji ofiar oraz wykryto większość sprawców i ustalono ich losy po zakończeniu II wojny światowej.

Warto też wspomnieć, że po długich poszukiwaniach udało się odnaleźć protokoły z przesłuchań  Gunthera Modrowa. Zeznania te, niemiecki zbrodniarz złożył podczas prowadzonemu przeciwko niemu przez niemiecką prokuraturę śledztwu. Przypomnijmy, że zrobił to tuż przed swoją samobójczą śmiercią, która miała miejsce w 1957 roku. Jak dodają przedstawiciele IPN, w oparciu o inne materiały procesowe, a także dokumenty odnalezione w archiwach niemieckich, gromadzono materiał dowodowy pozwalający wydać końcową decyzję merytoryczną. Ujawniono, że oprócz  Gunthera Modrowa, zbrodnią w okolicach Karpna kierowali – SS Obersturmführer Arthur Dressler komendant Selbstschutzu na powiat Kościerzyna, Walter Koch podoficer żandarmerii i instruktor Selbstschutzu, Karl Fenske komendant powiatowy żandarmerii niemieckiej w Kościerzynie, Johann Hofmann komendant posterunku żandarmerii w Lipuszu, Ernst Sarrach –  członek Selbstschutzu. Ustalono ich pełne dane personalne (poza jedną osobą) i ich późniejsze losy. Pozostałymi sprawcami byli nieustaleni członkowie Selbstschutzu – „komanda” egzekucyjnego ze Skarszew, żandarmi i żołnierze niemieccy. Równocześnie zidentyfikowano wszystkie ofiary. Śledztwo umorzono postanowieniem z dnia 29.11.2013 r. częściowo wobec: śmierci sprawców, powagi rzeczy osądzonej i niewykrycia pozostałych sprawców.

Dodajmy na koniec, że z relacji mieszkańców Lipusza wynika, że kilka dni później po zamordowaniu 17 Polaków, w tym samym miejscu wykonano w tym samym miejscu egzekucję na 4 lub 5 nieznanych osobach.