Nawałnica 2017. Ta noc była koszmarem. Pozostawiła ślady do dzisiaj!

Noc z 11 na 12 sierpnia 2017 roku na zawsze wpisała się w historię powiatu kościerskiego. Nikt wtedy nie spodziewał się, że kilkadziesiąt minut wystarczy, by zmienić krajobraz regionu na dekady, a może i na zawsze. Żywioł, który przeszedł przez gminy Lipusz i Dziemiany, a także inne miejscowości, nie oszczędził niczego – lasów, domów, dróg, linii energetycznych. Siła wiatru, sięgająca w porywach ponad 150 km/h, była porównywana do tropikalnych huraganów. Choć od tamtej nocy minęło już kilka lat, blizny w krajobrazie i pamięci mieszkańców wciąż pozostają żywe.

Żywioł, który przeszedł pół Polski

Najgwałtowniejsza burza tamtej nocy nie ograniczyła się do Pomorza – przeszła w pasie od Dolnego Śląska, przez Wielkopolskę i Kujawy, aż po wybrzeże. Jej siłę porównywano do huraganów, a prędkość wiatru sięgała 120 km/h, w porywach znacznie więcej. W powiecie kościerskim najdotkliwiej ucierpiało Nadleśnictwo Lipusz – z 23 tysięcy hektarów lasu aż 18 tysięcy zostało zniszczonych, a ponad 4 tysiące hektarów zdewastowano całkowicie. Prace nad przywróceniem drzewostanu trwają do dziś.

Około godziny 23 w piątkowy wieczór zawyły pierwsze syreny strażackie. Druhowie, wyjeżdżając na sygnale, nie mieli pojęcia, że ta interwencja przerodzi się w tygodnie walki z żywiołem. Drogi blokowały powalone drzewa, wiele budynków straciło dachy, a część gospodarstw – dostęp do prądu i wody.

Trzebuń – wieś na linii frontu żywiołu

Największe straty w gminie Dziemiany odnotowano w sołectwie Trzebuń. Uszkodzonych zostało około 60 budynków mieszkalnych – od zerwanych dachów po zalane piwnice. Budynki gospodarcze w wielu przypadkach zniszczono tak dotkliwie, że trudno było je w ogóle odbudować.

Inny z mieszkańców opisywał tamtą noc równie dramatycznie.

Te słowa dobrze oddają to, czego doświadczyli wtedy mieszkańcy Lipusza i Dziemian – poczucie bezsilności wobec żywiołu, który w pół godziny odebrał im dorobek wielu lat.

Krzyż z powalonego drzewa – podziękowanie, nie tylko pamiątka

Rok po nawałnicy, w Tuszkowach, w gminie Lipusz, stanął 11,5-metrowy krzyż wraz z monumentalnym obeliskiem. Nie był to przypadek – konstrukcję wykonano z drewna drzew powalonych w tamtejszych lasach, by w symboliczny sposób połączyć tragedię z nadzieją i odrodzeniem.

Jak mówił w 2018 roku ks. prałat Jan Ostrowski, proboszcz lipuskiej parafii:

Dla mieszkańców krzyż i obelisk stały się czymś więcej niż pomnikiem – to miejsce, do którego wraca się, by przypomnieć sobie, że mimo skali zniszczeń nikt z gminy nie stracił życia.

Straty liczone w miliardach

Skala zniszczeń, jakie pozostawiła po sobie sierpniowa nawałnica, do dziś robi wrażenie. W całej Polsce żywioł zniszczył ponad 72 tysiące hektarów upraw. Same straty w województwie pomorskim oszacowano na ponad 2,7 miliarda złotych. Zniszczeniu uległy lasy należące do aż 60 nadleśnictw w regionie.

Na Pomorzu ucierpiało 31 gmin w 10 powiatach. Najbardziej dotkniętymi obszarami okazały się powiaty: bytowski, kartuski, chojnicki oraz kościerski – a w nim przede wszystkim gminy Dziemiany, Karsin i Lipusz.

Pomoc na usuwanie skutków żywiołu popłynęła z wielu źródeł. Z Funduszu Solidarności Unii Europejskiej trafiło do regionu 850 tys. zł. Sejmik Województwa Pomorskiego przekazał 2 mln zł na uprzątnięcie drzew z dróg wojewódzkich, kolejne 500 tys. zł trafiło do najbardziej poszkodowanych, a 100 tys. zł przeznaczono na zakup nowych pilarek dla służb i leśników.

Na początku 2018 roku do powiatu kościerskiego trafiła dotacja w wysokości 12 621 440 zł. Środki te podzielono następująco: 5 001 840 zł zasiliło budżet powiatu, 3 722 400 zł trafiło do gminy Dziemiany, a 3 897 200 zł – do gminy Lipusz. Pieniądze te przeznaczono na odbudowę, przebudowę i remont aż 33 odcinków dróg zniszczonych podczas kataklizmu.

Blizny, które zostają na dziesięciolecia

Mimo ogromnego nakładu pracy, jaki od tamtego sierpnia włożono w odbudowę, krajobraz Lipusza i Dziemian wciąż nosi ślady tamtej nocy. Tam, gdzie kiedyś rosły gęste lasy, wciąż widać puste, otwarte przestrzenie. Mieszkańcy, leśnicy i samorządowcy od początku podkreślali, że odbudowa przyrody zajmie dziesięciolecia, a w pełni odtworzyć utraconego ekosystemu może się nigdy nie uda.

Noc z 11 na 12 sierpnia 2017 roku zapisała się w pamięci ludzi nie tylko jako czas strachu, ale i jako moment niezwykłej solidarności. Sąsiedzi pomagali sobie nawzajem w sprzątaniu i odbudowie, strażacy ochotnicy pracowali dzień i noc bez względu na porę, a pomoc finansowa i rzeczowa napływała z całej Polski.

Katastrofa z 2017 roku do dziś przypomina mieszkańcom powiatu kościerskiego, jak nieprzewidywalna potrafi być siła natury – i jak w ciągu kilkudziesięciu minut może zmienić krajobraz na lata. Jednocześnie pokazała, że wspólnota, determinacja i wzajemna pomoc potrafią pomóc podnieść się nawet po największej tragedii.