84 lata temu mieszkańcy Kościerzyny przeżyli koszmar

To była wyjątkowa lekcja historii, dzięki której przypomniano dramatyczne wydarzenia z jesieni 1939 roku, które rozegrały się na terenie powiatu kościerskiego. Po raz pierwszy w Kościerzynie zorganizowano Dzień Pamięci Osób Wysiedlonych, a wszystko po to, by oddać hołd uczestnikom wydarzeń sprzed 84 lat.

Przygotowując Dzień Pamięci Osób Wysiedlonych organizatorzy chcieli uczcić pamięć mieszkańców powiatu kościerskiego, którzy w listopadzie 1939 roku zostali wysiedleni ze swoich rodzinnych domów do Generalnej Guberni.

Jesień 1939 roku to jeden najbardziej ponurych okresów w historii powiatu kościerskiego. W listopadzie hitlerowscy okupanci przystąpili do szeroko zakrojonej akcji wysiedlania ludności polskiej z terenu powiatu kościerskiego. Część z nich już nigdy nie powróciła do swoich domów, ponieważ polityka wysiedleń była jednym z priorytetowych elementów zbrodniczej machiny terroru, która miała unicestwić przedstawicieli polskiego narodu.

Uroczystości w Kościerzynie rozpoczęły się mszą świętą, która została odprawiona w kościele św. Trójcy w Kościerzynie, czyli miejscu, gdzie jesienią 1939 roku były przetrzymywane osoby wytypowane do wysiedlenia. Następnie złożono kwiaty pod tablicą upamiętniającej te wydarzenia.

Później nastąpiła rekonstrukcja historyczna. Mieszkańcy mieli okazję zobaczyć aresztowania ludzi, którzy następnie przeszli w kolumnie na plac Jana Pawła II, gdzie złożono kwiaty pod kolejną tablicą upamiętniającą jesień 1939 roku.

Warto podkreślić, że inicjatorem Dnia Pamięci Osób Wysiedlonych był Piotr Kwidziński, harcerz i jednocześnie oficer prasowy Komendy Powiatowej Policji w Kościerzynie.

- W ubiegłym roku wziąłem udział w sympozjum naukowym, które było poświęcone tej właśnie tematyce. Ponad miesiąc temu pojawił się pomysł, aby wydarzenia sprzed 84 lat upamiętnić poprzez zorganizowanie rekonstrukcji historycznej. Chociaż jesteśmy mieszkańcami powiatu kościerskiego, to nie wszyscy wiedzą, jak dramatyczne wydarzenia rozegrały się w listopadzie 1939 roku. Organizując to wydarzenie, chcieliśmy je przypomnieć, ponieważ niezwykle ważna jest pamięć o tamtych dniach - powiedział nam Piotr Kwidziński.

Piotr Kwidziński

Dodajmy, że w uroczystości uczestniczyli przedstawiciele władz miasta, powiatu, a także Sejmiku Województwa Pomorskiego. Licznie przybyli mieszkańcy Kościerzyny. Z kolei w przygotowanie rekonstrukcji zaangażowali się harcerze z ZHP oraz ZHR.

Pamięć o wysiedleniach ludności powiatu kościerskiego przetrwała m.in. dzięki takim inicjatywom jak ta, która miała miejsce w 2006 roku. Ówczesne władze miasta zorganizowały uroczystości upamiętniające jesień 1939 roku. Być może nie doszłoby do nich, gdyby nie głos świadka tamtych wydarzeń. Wszystko zaczęło się od listu pani Bogumiły Baryłkowskiej z Kościerzyny, która zwróciła się do Rady Miasta Kościerzyna z prośbą, by zająć się tematem wysiedleń. W wyniku tego apelu, powstał zespół, który dotarł do kilkudziesięciu świadków tamtych upiornych wydarzeń.

Jego członkowie spisali relacje 31 świadków. Aby upamiętnić ten dramatyczny moment, który stał się częścią historii kościerskiej ziemi, a także oddać cześć bohaterom tamtych lat,  na Placu Jana Pawła II oraz w kościele pw. Świętej Trójcy w Kościerzynie zawisły dwie tablice poświęcone wysiedleńcom. Ponadto, w Ratuszu Miejskim (dzisiaj Muzeum Ziemi Kościerskiej) otwarto wystawę zatytułowaną „Wysiedlenia ludności kościerskiej w listopadzie 1939 roku”. Poza tym, każdy z wysiedleńców otrzymał broszurę, w której znajdowały się relacje 31 świadków listopadowych wydarzeń.

Przypomnijmy, że do końca 1943 roku z Pomorza przesiedlono ponad 120 tysięcy mieszkańców, z czego 91 tys. trafiło na teren Generalnego Gubernatorstwa. Akcja przesiedleń osłabła tuż po rozpoczęciu przez III Rzeszę operacji Barbarossa, czyli inwazji na Związek Radziecki.