Ranking samorządów gminnych 2014-2018

Który samorząd wypadł najlepiej, a który najsłabiej? Aby możliwe było porównanie kondycji samorządów, opracowaliśmy dane finansowe poszczególnych gmin w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Ocenę pozostawiamy Czytelnikom.

Porównanie efektywności zarządzania samorządem jest niezwykle trudnym zadaniem. Z szeregu danych wybraliśmy te, które uważamy za najbardziej istotne. W szczególności najważniejszymi są dochody własne, wydatki na inwestycje (w tym drogi), koszty administracji i poziom zadłużenia.

Dla porównania przedstawiliśmy też dane o ilości podmiotów gospodarczych i zatrudnieniu.

Zachęcamy także do zapoznania się ze szczegółowymi danymi dla poszczególnych samorządów:

- miasto Kościerzyna
- gmina Dziemiany
- gmina Karsin
- gmina Kościerzyna
- gmina Liniewo
- gmina Lipusz
- gmina Nowa Karczma
- gmina Stara Kiszewa
- powiat kościerski
- województwo pomorskie

Ze względu na to, ze nie ma jeszcze kompletnych danych za 2018 rok, a dane dostępne w samorządach dotyczą tylko realizacji budżetu na koniec drugiego lub trzeciego kwartału, pominęliśmy go całkowicie w zestawieniu. Włączyliśmy za to do "kadencji" dane z roku 2014. Dzięki temu możliwe stało się porównanie dwóch okresów - 2010-2013 i 2014-2017. Z tego względu informacje przez nas przedstawione mogą różnić się od informacji podawanych przez samorządy, dają jednak bardziej precyzyjny obraz zachodzących zmian.


Dochody gmin w ostatniej kadencji istotnie wzrosły. Głównym z powodów jest włączenie do budżetów gmin środków na realizację programu 500+. Ostatnie miejsce w rankingu zajmują gminy miejskie ze względu na różnicę w subwencji dla miast i gmin wiejskich. Najmniejszą dynamikę dochodów odnotowały gminy Kościerzyna i Lipusz, zaś największą gmina Stara Kiszewa.

Dochody ogółem na 1 mieszkańca2010-20132014-2017ZmianaDziemiany14 62620 40139%Karsin15 07819 88232%Nowa Karczma14 27819 01933%Stara Kiszewa13 39518 74240%Liniewo14 02618 47432%Lipusz15 56818 19717%Kościerzyna gmina14 51216 65415%Kościerzyna miasto11 83715 50831%


Dochody własne stanowią o sile gospodarczej lokalnej społeczności. W ich skład wchodzą między innymi podatki lokalne - od nieruchomości, środków transportu, a także udział w podatkach płaconych do Skarbu Państwa. Im większe dochody własne, tym większa swoboda działania samorządu. W minionych latach gmina Kościerzyna, jako jedyna, odnotowała spadek dochodów własnych, mimo tego i tak była liderem w tym zakresie. Najszybciej dochody własne rosły w gminie Karsin.

Dochody własne na 1 mieszkańca2010-20132014-2017ZmianaKościerzyna gmina7 0896 867-3%Kościerzyna miasto5 6066 59818%Karsin4 0786 57661%Dziemiany4 0515 87245%Lipusz4 5145 61824%Stara Kiszewa3 3544 99349%Nowa Karczma3 7844 70224%Liniewo3 7454 57222%


Środki unijne stanowią istotne wzmocnienie możliwości inwestycyjnych oraz umożliwiają realizację wielu projektów społecznych i edukacyjnych. Poniższe zestawienie obejmuje tylko rozliczone środki, które wpłynęły do gminnej kasy, nie zawiera kwot zawartych umów o dofinansowanie ani umów, które są w trakcie realizacji.

Wpływ środków unijnych na 1 mieszkańca2010-20132014-2017ZmianaKarsin1 6111 6704%Stara Kiszewa1 2611 3386%Nowa Karczma8491 07126%Lipusz2 1551 036-52%Liniewo1 154979-15%Dziemiany1 050952-9%Kościerzyna miasto752566-25%Kościerzyna gmina922424-54%


Wydatki ogółem są łączną kwotą jaką samorząd wydaje na realizację zadań własnych i zleconych. Obejmują między innymi wydatki na oświatę, pomoc społeczną, administrację, gospodarkę odpadami komunalnymi, inwestycje oraz rozliczenia programów rządowych. Największy wzrost wydatków zanotowano w gminie Nowa Karczma, najwolniej wydatki rosły w Lipuszu.

Wydatki ogółem na 1 mieszkańca2010-20132014-2017ZmianaKarsin15 60420 86134%Dziemiany15 41319 73528%Stara Kiszewa14 36519 11833%Nowa Karczma13 85518 78336%Lipusz16 54517 5986%Liniewo14 67117 52219%Kościerzyna gmina14 76116 58012%Kościerzyna miasto12 36415 12622%

Kwota wydatków na inwestycje określa jaką część wydatków jest przeznaczanych na rozwój między innymi infrastruktury, remonty, zakup wyposażenia. Największy spadek wydatków na inwestycje w przeliczeniu na jednego mieszkańca nastąpił w gminie Lipusz, która utraciła pozycję lidera na rzecz Nowej Karczmy. Najbardziej wydatki wzrosły jednak w gminie Stara Kiszewa.

Wydatki na inwestycje na 1 mieszkańca2010-20132014-2017ZmianaStara Kiszewa3 9004 53816%Karsin3 1314 10131%Kościerzyna gmina4 1953 312-21%Nowa Karczma2 2332 96833%Liniewo3 4602 780-20%Dziemiany3 6602 719-26%Kościerzyna miasto3 0922 383-23%Lipusz5 3082 323-56%

Niezwykle ważnym dla rozwoju regionu jest stan infrastruktury drogowej. Wymaga ona nieustannych inwestycji - na budowę, modernizację i remonty. Ilość środków przeznaczanych na drogi świadczy o wadze jaką samorząd przykłada do usprawnienia transportu i rozwoju gospodarczego. Od lat najwięcej na drogi w przeliczeniu na jednego mieszkańca wydaje gmina Kościerzyna.

Wydatki na drogi na 1 mieszkańca2010-20132014-2017ZmianaKościerzyna gmina1 1872 33597%Kościerzyna miasto1 5131 309-13%Karsin343930171%Nowa Karczma47785780%Liniewo57881741%Dziemiany962803-16%Lipusz48166138%Stara Kiszewa647337-48%

Wydatki na administrację obejmują między innymi koszt wynagrodzenia urzędników, utrzymanie budynków, zakupy materiałów oraz inwestycje w obszarze administracji. Koszty te różnią się pomiędzy samorządami głównie ze względu na liczbę mieszkańców, gdyż nawet w małej gminie muszą zostać utworzone odpowiednie stanowiska. Koszty administracji wynikają też ze struktury organizacyjnej samorządu. W gminach, w których utworzono np. zakłady usług wspólnych, koszty administracji są pozornie wyższe - ze względu na sposób księgowania.

Wydatki na administrację na 1 mieszkańca2010-20132014-2017ZmianaKościerzyna gmina1 2491 234-1%Kościerzyna miasto1 1421 39922%Nowa Karczma1 3291 70128%Stara Kiszewa1 2151 89156%Liniewo1 6602 03423%Lipusz1 7602 25128%Karsin1 4592 36462%Dziemiany1 8532 66744%

Zadłużenie na jednego mieszkańca pozwala porównać stopień zadłużenia samorządów, a także określa jaką część wydatków samorządy sfinansowały ze środków pochodzących z kredytów. Zadłużenie wzrosło jedynie w gminach Stara Kiszewa i Karsin. Pozostałe samorządy redukowały dług. Z kolei koszt obsługi długu na jednego mieszkańca świadczą kwocie odsetek, które samorządy płacą wierzycielom.

Zadłużenie na 1 mieszkańca20132017ZmianaKościerzyna gmina32438-88%Liniewo1 026196-81%Nowa Karczma3612387-34%
Dziemiany1 082503-53%Lipusz1 078630-42%Kościerzyna miasto1 4151 067-25%Stara Kiszewa1 3071 73533%Karsin1 1502 08681%

Wydatki na obsługę długu na 1 mieszkańca2010-20132014-2017ZmianaKościerzyna gmina4215-64%Nowa Karczma8121-74%Liniewo8851-43%Dziemiany17769-61%Lipusz119115-3%Kościerzyna miasto178124-30%Stara Kiszewa1481555%Karsin180165-8%

Ilość podmiotów REGON w przeliczeniu na 1000 mieszkańców pozwala na ocenę kondycji gospodarczej i społecznej gminy. Do tych podmiotów zaliczane są: urzędy, stowarzyszenia, działalności gospodarcze, spółdzielnie, spółki handlowe itp. Najbardziej aktywne są obszary miejskie.

Ilość podmiotów REGON na 1000 mieszkańców20132017ZmianaKościerzyna miasto1021096%Kościerzyna gmina758210%Lipusz728012%Stara Kiszewa677410%Liniewo637011%Nowa Karczma64699%Dziemiany67692%Karsin64685%

Liczba osób pracujących i pozostających bez pracy świadczy o kondycji gospodarczej lokalnej społeczności. Na terenach wiejskich wskaźnik zatrudnienia jest dużo niższy z uwagi na to, iż spora część ludności zajmuje się gospodarstwami rolnymi i domowymi. W ostatnich czterech latach bezrobocie spadło do marginalnego poziomu. Zatrudnienie z kolei najbardziej wzrosło w gminach Dziemiany i Stara Kiszewa, a spadło w Nowej Karczmie i Lipuszu.

Pracujący na 1000 mieszkańców20132017ZmianaKościerzyna gmina22325715%Kościerzyna miasto2532520%Dziemiany13622364%Liniewo9513139%Karsin10313027%Stara Kiszewa6911669%Lipusz9187-4%Nowa Karczma9379-16%


Bezrobotni zarejestrowani na 1000 mieszkańców20132017ZmianaLipusz5121-58%Dziemiany5223-56%Kościerzyna gmina5424-55%Stara Kiszewa6525-62%Kościerzyna miasto5826-55%Nowa Karczma5727-53%Karsin6228-55%Liniewo6228-54%


Udział bezrobotnych w liczbie osób w wieku produkcyjnym20132017ZmianaLipusz8,1%3,4%-58%Dziemiany8,1%3,7%-54%Kościerzyna gmina8,5%3,9%-54%Stara Kiszewa10,2%4,1%-60%Kościerzyna miasto9,4%4,4%-53%Nowa Karczma9,4%4,5%-52%Karsin10,2%4,6%-55%Liniewo9,9%4,6%-54%


Opracowano na podstawie danych GUS oraz Ministerstwa Finansów za lata 2010-2017, sprawozdań z realizacji budżetu za lata 2014-2017 oraz danych uzyskanych z samorządu.

AL, BK