Przeciw hadlowi ludźmi - jednemu z najbardziej dochodowych nielegalnych biznesów

Handel ludźmi jest trzecim pod względem wielkości dochodów nielegalnym biznesem, tuż po handlu bronią i narkotykami. To przestępstwo to współczesna forma niewolnictwa stanowiąca jedną z najcięższych zbrodni, godząca w wolność i godność ludzką. Zwalczanie tego procederu stanowi wyzwanie dla całej Unii Europejskiej. Corocznie od 15 lat obchodzony jest Europejski Dzień przeciwko Handlowi Ludźmi i Niewolnictwu.

18 października już po raz 15. obchodzony Europejski Dzień Przeciwko Handlowi Ludźmi i Niewolnictwu. Handel ludźmi jest przestępstwem globalnym. Polega na wykorzystaniu człowieka przy użyciu zachowań,  które w bezwzględności stosowania godzą w godność i wolność człowieka, naruszając przez to jego podstawowe prawa.

Za handel ludźmi uznawane są czynności sprawcze wskazane w art. 115 § 22 Kodeksu karnego, tj.

• werbowanie (nakłanianie, zjednywanie, zaciąganie),
• transport (przemieszczanie, przewożenie z zastosowaniem środków komunikacji),
• dostarczanie (umieszczanie w innym miejscu),
• przekazywanie (powierzanie, dawanie w celu dysponowania),
• przechowywanie (zatrzymywanie w jednym miejscu, przetrzymywanie   w ukryciu),
• przyjmowanie osoby (zatrzymywanie przekazanej osoby).

Istotnym jest przy tym, że w celu wypełnienia znamion przestępstwa handlu ludźmi, wymienione wyżej czynności dotyczące zachowania sprawcy lub sprawców powinny zostać zrealizowane przy wystąpieniu co najmniej jednej metody lub środka, czyli:

• przemocy lub groźby bezprawnej,
• uprowadzenia, podstępu,
• wprowadzenia w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności  do należytego pojmowania przedsiębranego działania,
• nadużycia stosunku zależności, wykorzystania krytycznego położenia  lub stanu bezradności,
• udzielenia albo przyjęcia korzyści majątkowej lub osobistej albo  jej obietnicy osobie sprawującej opiekę lub nadzór nad inną osobą.

Niezbędnym elementem w przypadku zakwalifikowania czynu jako wypełniającego znamiona przestępstwa handlu ludźmi jest również podjęcie określonego działania przez sprawcę w celu wykorzystania innej osoby, nawet za jej zgodą.

Przestępstwo handlu ludźmi polega na zniewoleniu osoby bez względu na jej wiek, płeć czy narodowość, przy pomocy szerokiego spektrum metod przestępczych, których finałem jest wykorzystanie osoby.

Wykorzystywanie osób w ramach przestępstwa handlu ludźmi może przyjmować bardzo różne formy. Przestępcy trudniący się tym procederem czerpią z niego olbrzymie korzyści finansowe. Według danych UNODC - Biura Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków  i Przestępczości - głównej instytucji światowej powołanej do walki z nielegalnym obrotem narkotyków i przestępczości międzynarodowej handel ludźmi generuje rocznie obrót rzędu 32 miliardów dolarów. Dlatego przyjmuje się, iż handel ludźmi po handlu narkotykami stanowi drugi najbardziej dochodowy interes zorganizowanych grup przestępczych. Szacuje się iż na świecie może być nawet 40 milionów ofiar tego przestępstwa.

Do najbardziej podstawowych form wykorzystania zaliczamy:

• wykorzystanie w seksbiznesie,
• wykorzystanie do pracy przymusowej,
• wykorzystanie do żebractwa,
• niewolnictwo domowe,
• handel organami,
• eksploatacja kryminalna,
• wykorzystywanie osób do wyłudzania kredytów i świadczeń socjalnych.

W literaturze przyjmuje się trychotomiczny podział świata pod względem występowania zjawiska handlu ludźmi. Wyróżniamy kraje pochodzenia, kraje tranzytowe oraz kraje docelowego wykorzystania. Z reguły krajami pochodzenia są biedniejsze regiony świata dotknięte konfliktami zbrojnymi lub kryzysami ekonomicznymi. Obywatele tych państw                są werbowani najczęściej fałszywą ofertą pracy i przewożeni do bogatszych części świata. Polska jest krajem pochodzenia, krajem tranzytowym oraz krajem docelowym wykorzystawania ofiar handlu ludźmi.

Zjawisko handlu ludźmi w Polsce obserwuje się od lat dziewięćdziesiątych. Specyfika działania służb zmienia się tak, jak zmieniają się metody postępowania sprawców. Należy wskazać, że bardzo dynamiczny rozwój nowych technologii sprawił, że to internet coraz częściej staje się miejscem, gdzie werbuje się osoby do wyjazdu za granicę.

Najbardziej rozwijającą się obecnie formą wykorzystania osób w ramach przestępstwa handlu ludźmi jest praca przymusowa, związana bardzo często z wakacyjnymi zagranicznymi wyjazdami w celu poszukiwania lub podjęcia pracy.

Znaczący wpływ na wzrost przestępstwa handlu mają bez wątpienia aktualne ruchy migracyjne, w ich legalnej oraz nielegalnej postaci, jak również szybkość i łatwość podróżowania oraz możliwość kontaktu poprzez sieć internetową.

Identyfikacja ofiar handlu ludźmi

Bardzo ważnym problemem w zakresie identyfikacji ofiar handlu ludźmi jest brak świadomości wykorzystanych ofiar o przysługujących im prawach w związku z faktem,  iż zostały one wykorzystane.

Podstawowe uprawnienia przysługujące ofiarom handlu ludźmi to między innymi:

1. Możliwość potwierdzenia legalności pobytu, w sytuacji, gdy przebywają one na terytorium RP nielegalnie ( w ramach tak zwanego czasu na zastanowienie);
2. Możliwość uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy m.in. z prawem do pracy;
3.  Możliwość uzyskania zezwolenia na pobyt stały przez ofiarę handle ludźmi   na szczególnych warunkach, już po 1 roku pobytu na podstawie zezwolenia  na pobyt czasowy dla ofiar handlu ludźmi.
4. Niekaralności ofiar handlu ludźmi.

Jesteś ofiarą lub świadkiem handlu ludźmi? Poinformuj Policję. Zadzwoń

+48 664 974 934 lub napisz na [email protected]

Telefon zaufania dla ofiar i świadków handlu ludźmi

+48 22 628 01 20 lub +48 22 628 99 99

Krajowe Centrum Interwencyjno-Konsultacyjne dla Ofiar Handlu Ludźmi

www.kcik.pl

Pomorski Wojewódzki Zespół ds. Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi

+ 48 58 307 71 56, 58 307 72 87

info. KPP Kościerzyna