Prawnik radzi: Jakie wynagrodzenie przysługuje od przedsiębiorstwa przesyłowego za wybudowaną sieć wodociągową?

Pan Zygmunt postanowił wybudować sieć wodociągową oraz przyłącze do swojej działki, na której chciał wybudować dom jednorodzinny. Po uzyskaniu wszystkich decyzji administracyjnych zawarł umowę na budowę w/w sieci. Po zakończeniu prac, a także odbiorze robót złożył wniosek o odpłatne przejęcie odcinka sieci wodociągowej przez spółkę komunalną (przedsiębiorstwo przesyłowe) w związku z przyłączeniem w/w urządzeń do sieci gminnej. Po pewnym czasie otrzymał on odpowiedź, z której wynikało, że otrzyma on od spółki komunalnej wynagrodzenie w wysokości 50% wartości wybudowanego odcinka wodociągowego, przy czym uzależnione to było od ustanowienia przez niego nieodpłatnej służebności przesyłu na rzecz spółki komunalnej. Czy panu Zygmuntowi przysługuje faktycznie jedynie częściowy zwrot poniesionych kosztów na wybudowanie odcinka sieci wodociągowej?

W celu udzielenia odpowiedzi na powyższe pytanie należy zwrócić uwagę na treść art. 49 § 2 k.c., w którym wskazano, że osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów i jest ich właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem. Pogląd ten potwierdziła uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt III CZP 26/11: "Podstawę roszczenia o zobowiązanie do odpłatnego przeniesienia urządzeń wodociągowych lub kanalizacyjnych stanowi - od chwili wejścia wżyciu ustawy z 30.5.2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 116, poz.. 731) - art. 49 § 2 k.c."

Powyższy przepis stanowi, że obowiązek zwrotu kosztów przysługuje temu, kto je poniósł, jeżeli wybudowane urządzenia staną się następnie częścią przedsiębiorstwa. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 listopada 1997 r. o sygn. II CKN 424/97 zauważył, że sfinansowanie budowy urządzeń wskazanych w art. 49 k.c. aktualizuje obowiązek zwrotu poniesionych kosztów w takim zakresie, w jakim urządzenia stałyby się częścią przedsiębiorstwa, a więc i jego własnością.

Wynagrodzenie, które przysługuje panu Zygmuntowi powinno być odpowiednie, tj. odpowiadać obecnej wartości rynkowej wybudowanych przez niego urządzeń. Brak jest podstaw do obniżania tej wartości przez nabywcę z innych powodów, de facto niedotyczących wartości wybudowanej sieci wodociągowej.

Istotnym jest również, że warunkiem przejęcia przez spółkę komunalną własności sieci wodociągowej nie może być ustanowienie przez pana Zygmunta nieodpłatnej służebności przesyłu. Ewentualne niewyrażenie zgody na ustanowienie tej służebności nie może też powodować obniżenia wynagrodzenia, które przysługuje panu Zygmuntowi.

W przypadku, w którym pan Zygmunt nie doszedłby do porozumienia ze spółką komunalną, może dochodzić roszczenia na drodze sądowej poprzez uzyskanie orzeczenia sądu zastępującego oświadczenie przedsiębiorcy, o którym mowa w art. 64 k.c. W tym celu koniecznym jest złożenie pozwu, od którego należy uiścić opłatę sądową w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu (tj. wartości rynkowej wybudowanych urządzeń, które przejąć ma spółka komunalna).

Adwokat Rafał Benkowski
www.adwokatbenkowski.pl